Trong bối cảnh chuyển đổi số đã và đang trở thành động lực then chốt thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tỉnh Tuyên Quang xác định hạ tầng số, đặc biệt là hạ tầng viễn thông băng rộng, là nền tảng thiết yếu cần ưu tiên đầu tư “đi trước một bước”. Năm 2026 được xác định là giai đoạn tăng tốc, với trọng tâm là mở rộng vùng phủ sóng 5G và xử lý triệt để các khu vực “lõm sóng” di động, hướng tới mục tiêu phổ cập dịch vụ viễn thông chất lượng cao trên địa bàn toàn tỉnh.
Hiện trạng hạ tầng viễn thông và yêu cầu đặt ra
Trong những năm gần đây, hạ tầng viễn thông của tỉnh đã có bước phát triển đáng kể, từng bước đáp ứng nhu cầu kết nối phục vụ chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Tính đến nay, toàn tỉnh có 3.127 vị trí lắp đặt trạm BTS đang hoạt động, trong đó có 593 trạm BTS 5G; 100% trung tâm xã, phường đã được triển khai hạ tầng internet cáp quang, trạm BTS 5G; Hệ thống mạng truyền số liệu chuyên dùng (TSLCD) được triển khai đến 100% cơ quan, địa phương trên địa bàn tỉnh, đảm bảo hoạt động ổn định và thông suốt. Tốc độ tải xuống trung bình của mạng di động đạt 74,86 Mbps, tăng gấp đôi so với năm 2024.
Hạ tầng cáp quang tiếp tục được mở rộng với 100% trung tâm xã, phường đã được phủ sóng, tạo điều kiện để triển khai các dịch vụ băng rộng cố định tốc độ cao (≥1 Gbps). Đồng thời, hệ thống mạng truyền số liệu chuyên dùng và hội nghị truyền hình trực tuyến đã được đầu tư đồng bộ đến cấp xã, phục vụ hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành.
 |
 |
Viettel Tuyên Quang triển khai lắp đặt thiết bị trạm 5G trên địa bàn tỉnh, từng bước mở rộng vùng phủ sóng, nâng cao chất lượng dịch vụ viễn thông
Tuy nhiên, hạ tầng số vẫn còn tồn tại những hạn chế đáng kể, đặc biệt là sự chênh lệch giữa khu vực trung tâm và vùng sâu, vùng xa. Toàn tỉnh hiện còn 199 thôn lõm sóng, trong đó có 74 thôn chưa có sóng di động hoàn toàn. Tỷ lệ ngầm hóa cáp còn thấp (11,9%), hạ tầng cống bể cáp xuống cấp và mức độ chia sẻ hạ tầng giữa các doanh nghiệp viễn thông hạn chế.
Những tồn tại này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có các giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng hạ tầng, đảm bảo khả năng tiếp cận dịch vụ số cho toàn bộ người dân.
Mục tiêu phát triển 5G trong năm 2026
Trên cơ sở các kế hoạch phát triển hạ tầng số giai đoạn 2025 - 2030, tỉnh Tuyên Quang xác định năm 2026 là năm bản lề để thúc đẩy phổ cập công nghệ 5G. Các mục tiêu kỹ thuật chủ yếu bao gồm: Mở rộng vùng phủ 5G có trọng điểm, triển khai tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, cơ quan Nhà nước, cơ sở giáo dục và các khu du lịch trọng điểm; phổ cập đến cấp xã, đảm bảo 100% trung tâm xã, phường được tiếp cận dịch vụ 5G; gia tăng mật độ trạm phát, phấn đấu tỷ lệ trạm 5G đạt tối thiểu 30% so với tổng số trạm BTS 4G; nâng cao chất lượng dịch vụ, tốc độ tải xuống trung bình của mạng di động tiếp tục được cải thiện, hướng tới đáp ứng các dịch vụ số yêu cầu băng thông lớn như IoT, dữ liệu lớn Big Data và trí tuệ nhân tạo AI.
Song song với việc mở rộng phủ sóng 5G, tỉnh cũng triển khai lộ trình dừng công nghệ 2G nhằm tái phân bổ tài nguyên tần số, tối ưu hóa hiệu quả khai thác và giảm chi phí vận hành mạng lưới.
Giải pháp xóa “vùng lõm” sóng di động
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 được xác định cụ thể là xử lý triệt để các khu vực chưa có hoặc có chất lượng sóng yếu. Mục tiêu đặt ra là phủ sóng di động băng rộng đạt 96% số thôn trên toàn tỉnh.
Các giải pháp kỹ thuật và tổ chức thực hiện bao gồm: Rà soát, cập nhật vùng lõm sóng, thực hiện định kỳ theo quý để đánh giá hiện trạng và kịp thời điều chỉnh phương án triển khai; ưu tiên đầu tư có trọng điểm, tập trung phủ sóng cho 74 thôn chưa có sóng và hơn 125 thôn có vùng phủ sóng chưa ổn định; phân công doanh nghiệp chủ lực, các nhà mạng lớn như Viettel, VNPT đóng vai trò nòng cốt trong triển khai hạ tầng tại các khu vực khó khăn; kết hợp đa công nghệ, sử dụng linh hoạt các giải pháp như trạm phát sóng nhỏ - small cell, truyền dẫn vi ba, vệ tinh hoặc tích hợp năng lượng tái tạo đối với khu vực chưa có điện lưới.
Việc xóa bỏ “vùng lõm” sóng không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn góp phần đảm bảo quyền tiếp cận thông tin của người dân, không để ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình chuyển đổi số, thúc đẩy phát triển kinh tế số ở khu vực nông thôn, miền núi.
Tối ưu hóa hạ tầng và phát triển bền vững
Để nâng cao hiệu quả đầu tư, tỉnh Tuyên Quang định hướng thúc đẩy mạnh mẽ việc dùng chung hạ tầng viễn thông giữa các doanh nghiệp. Mục tiêu trong năm 2026 đạt tỷ lệ dùng chung vị trí trạm BTS tối thiểu là 16%, tiến tới đạt 40% trong giai đoạn tiếp theo.
Bên cạnh đó, các yêu cầu về phát triển bền vững được chú trọng: Ngầm hóa hạ tầng cáp viễn thông tại khu vực đô thị nhằm đảm bảo mỹ quan và an toàn; ứng dụng thiết kế cột ăng-ten ngụy trang tại khu du lịch, khu dân cư; tích hợp hạ tầng IoT trong quản lý đô thị, năng lượng và môi trường tại các khu công nghiệp và trung tâm xã, phường.
Với định hướng rõ ràng, mục tiêu cụ thể và sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý Nhà nước và các doanh nghiệp viễn thông, tỉnh ta đang từng bước hoàn thiện hệ sinh thái hạ tầng số hiện đại, đồng bộ. Năm 2026 sẽ là dấu mốc quan trọng trong việc chuyển dịch từ “mở rộng vùng phủ” sang “nâng cao chất lượng và phổ cập dịch vụ”, trong đó 5G đóng vai trò hạ tầng lõi.
Việc đẩy mạnh phủ sóng 5G gắn với xóa bỏ các “vùng lõm” sóng không chỉ giúp thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng miền mà còn tạo nền tảng vững chắc để tỉnh Tuyên Quang bứt phá trong tiến trình chuyển đổi số, hướng tới phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên số./.
Lê Phương Đông - Trưởng phòng Quản lý Bưu chính, Viễn thông - Sở KH&CN
